Fact Check:ભારતે ફાઇટર જેટ ગુમાવ્યા અને સૈનિકો માર્યા ગયા હોવાનો દાવો કરતો આર્મી ચીફનો વાયરલ વીડિયો ડીપફેક છે
આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીનો આ વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યો છે જેમાં તેમણે સ્વીકાર્યું છે કે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન પાકિસ્તાન સામેની કાર્યવાહીમાં ભારતે 6 લશ્કરી વિમાન ગુમાવ્યા હતા અને 250 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા, તે નકલી છે અને તેને કૃત્રિમ બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરીને બનાવટી નિવેદન ઉમેરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યો છે.
- By: Abhishek Parashar
- Published: Aug 18, 2025 at 06:22 PM
નવી દિલ્હી (વિશ્વાસ ન્યૂઝ). આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીએ IIT મદ્રાસ ખાતે સંબોધન દરમિયાન ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ સાથે સંબંધિત ઘણા પાસાઓ વિશે વાત કરી અને તેનાથી સંબંધિત અન્ય વિગતો શેર કરી. આ સંબોધનની એક ક્લિપ એ દાવા સાથે શેર કરવામાં આવી રહી છે કે આ વાતચીત દરમિયાન તેમણે કથિત રીતે સ્વીકાર્યું હતું કે ભારતીય સેનાએ છ ફાઇટર પ્લેન ગુમાવ્યા હતા અને પાકિસ્તાન સામે કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીમાં તેના 250 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા.
વિશ્વાસ ન્યૂઝે તપાસ કરી અને આ દાવો ખોટો હોવાનું જાણવા મળ્યું. વાયરલ વીડિયો એઆઈ દ્વારા બદલાયેલો અથવા ડીપફેક વીડિયો છે જેમાં આર્મી ચીફના અવાજના ઓડિયો ક્લોનનો ઉપયોગ કરીને આ નકલી નિવેદન (“અમે છ ફાઇટર જેટ ગુમાવ્યા અને અમારા 250 સૈનિકો માર્યા ગયા”) ઉમેરવામાં આવ્યું છે.
વાયરલ શું છે?
સોશિયલ મીડિયા યુઝર ‘ઇરમ ડાર’ એ વાયરલ વિડીયો ક્લિપ (આર્કાઇવ લિંક) શેર કરી અને લખ્યું, “બ્રેકિંગ: ભારતીય સેના પ્રમુખે પાકિસ્તાન સામેના યુદ્ધમાં 6 જેટ અને 250 સૈનિકો ગુમાવ્યા હોવાની કબૂલાત કરી.”
(“બ્રેકિંગ: ભારતીય સેના પ્રમુખે સ્વીકાર્યું કે પાકિસ્તાન સામેના યુદ્ધમાં આપણા છ લશ્કરી વિમાન નાશ પામ્યા હતા અને 250 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા.”)
વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ઘણા અન્ય વપરાશકર્તાઓએ આ વિડિઓને સમાન અને સમાન દાવાઓ સાથે શેર કર્યો છે.
તપાસ
૪૦ સેકન્ડના વાયરલ વિડીયો ક્લિપમાં, આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીને કહેતા સાંભળી શકાય છે કે, “Non-kinetic quadrant is something which you can start today and the next war which uh we are looking at it may happen soon and we have to prepare accordingly as already brought out by director that in this we have to fight this battle together.”
આ પછી તેમને કથિત રીતે કહેતા સાંભળી શકાય છે કે, “This non-kinetic has to be fought together. We have already six jets and 250 soldires but we will never give up…we will learn.”
(“આપણે છ ફાઇટર પ્લેન ગુમાવ્યા અને આપણા 250 સૈનિકો માર્યા ગયા. પણ આપણે હાર માનીશું નહીં અને શીખતા રહીશું.”)
વાયરલ વીડિયોમાં, સમાચાર એજન્સી ANIનો લોગો દેખાય છે, જેમાં ADGPI (સ્ત્રોત) નો ઉલ્લેખ છે અને તેના પર 4 ઓગસ્ટ, 2025 ની તારીખ લખેલી છે. આ આધારે શોધ કરતાં, અમને ADGPI-INDIAN ARMY ના સત્તાવાર YouTube ચેનલ પર આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીના ભાષણની મૂળ ક્લિપ મળી. આપેલી માહિતી અનુસાર, આ ક્લિપ 9 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ IIT મદ્રાસ ખાતે આર્મી ચીફ દ્વારા આપવામાં આવેલા સંબોધનની છે, જેમાં તેમણે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ વિશે વાત કરી હતી.
કુલ ૪૮ મિનિટ ૫૫ સેકન્ડના આ વીડિયોમાં, ૧૦.૫૭ પછીની ફ્રેમ વાયરલ વીડિયો ક્લિપનો મૂળ સ્ત્રોત છે, જેમાં તે કહે છે, “Non-kinetic quadrant is something which you can start today and the next war which uh we are looking at it may happen soon and we have to prepare accordingly as already brought out by director that in this we have to fight this battle together.”
(“નોન-કાઇનેટિક ક્વાડ્રન્ટ એવી વસ્તુ છે જે તમે આજથી શરૂ કરી શકો છો અને આગામી યુદ્ધ જે આપણે જોઈ રહ્યા છીએ તે ટૂંક સમયમાં થઈ શકે છે. આપણે તે મુજબ તૈયારી કરવી પડશે અને આપણે સાથે મળીને આ યુદ્ધ લડવું પડશે.”)
બિન-ગતિશીલ યુદ્ધ એટલે લશ્કરી કાર્યવાહી વિના વિરોધી સામે કરવામાં આવતી કાર્યવાહી.
પછી તે કહે છે, “…This non-kinetic has to be fought together. So what are the deductions that as far as whole of nation approach we’ll be there for the next war it is not the military alone which will be fighting. Let me assure you very clearly in this issue as far the gray zone is concerned it’s ever present and this will remain. As for the multi-dommain cyber cognitive and space these are the new terms which are coming in and these are the new terms we need to learn more from you We can tell you what do we want and what do we need to counter but how when why is something you need to give us the answer.”
“બિન-ગતિશીલ (પરિસ્થિતિ) ને સાથે મળીને હલ કરવી પડશે. જ્યાં સુધી સમગ્ર રાષ્ટ્રના અભિગમનો સવાલ છે, અમે આગામી યુદ્ધ માટે તૈયાર છીએ અને ફક્ત સેના જ લડશે નહીં. હું તમને આ મુદ્દા પર ખૂબ સ્પષ્ટપણે ખાતરી આપવા માંગુ છું કે જ્યાં સુધી ગ્રે ઝોનનો સવાલ છે, તે હંમેશા અસ્તિત્વમાં છે અને તે રહેશે. જ્યાં સુધી મલ્ટી-ડોમેન સાયબર કોગ્નિટિવ અને સ્પેસનો સવાલ છે, આ નવા શબ્દો આવી રહ્યા છે. આ નવા શબ્દો છે જેના વિશે આપણે તમારી પાસેથી વધુ શીખવાની જરૂર છે. અમે તમને કહી શકીએ છીએ કે આપણે શું ઇચ્છીએ છીએ અને આપણે શું પ્રતિકાર કરવાની જરૂર છે, પરંતુ કેવી રીતે, ક્યારે અને શા માટે, તમારે અમને જવાબ આપવો પડશે.”
એટલે કે, તેમના ભાષણમાં, “”Non-kinetic quadrant is something which you can start today and the next war which uh we are looking at it may happen soon and we have to prepare accordingly as already brought out by director that in this we have to fight this battle together.” के बाद यह नहीं कहा “We have already six jets and 250 soldiers but we will never give up…we will learn.we have some deductions.”(“અમે છ ફાઇટર પ્લેન ગુમાવ્યા અને અમારા 250 સૈનિકો માર્યા ગયા. પરંતુ અમે હાર માનીશું નહીં અને અમે શીખતા રહીશું.”)
અમને મૂળ વિડીયો ઘણા અન્ય સમાચાર અહેવાલોમાં મળ્યો, જેમાં પાકિસ્તાન સામે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’માં ભારતીય સેના દ્વારા ફાઇટર વિમાન ગુમાવવા અને 250 સૈનિકોના મોત અંગે આર્મી ચીફના કબૂલાતનો કોઈ ઉલ્લેખ નહોતો.
ત્યારબાદ અમે વાયરલ ક્લિપમાં AI મેનીપ્યુલેશનની શક્યતા તપાસી. અમે બફેલો યુનિવર્સિટીના ડીપફેક-ઓ-મીટરની મદદથી આ વિડિઓ તપાસ્યો અને તેના લગભગ તમામ સૂચકાંકોએ આ વિડિઓમાં AI મેનીપ્યુલેશનની મહત્તમ શક્યતાની પુષ્ટિ કરી.
AVSRDD (2025) ડિટેક્ટર્સના વિશ્લેષણ અહેવાલમાં પુષ્ટિ મળી છે કે આ વિડિઓ 100 ટકા AI દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો છે.
LSDA (2024) ના વિશ્લેષણ અહેવાલમાં પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે કે લગભગ 70% વિડિઓ AI આધારિત છે, TALL (2023) ડિટેક્ટરનું વિશ્લેષણ પુષ્ટિ કરે છે કે લગભગ 70% વિડિઓ AI આધારિત છે, WAV2LIP-STA (2022) ડિટેક્ટરનું વિશ્લેષણ પુષ્ટિ કરે છે કે 94% વિડિઓ AI આધારિત છે, અને DSP-FWA (2019) ના વિશ્લેષણમાં પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે કે લગભગ 70% વિડિઓ AI દ્વારા સંચાલિત છે.
XCLIP (2022) ડિટેક્ટર દ્વારા કરવામાં આવેલ વિશ્લેષણ પણ આ વિડિઓમાં AI મેનીપ્યુલેશનની લગભગ 100 ટકા સંભાવનાની પુષ્ટિ કરે છે.
વધુ ચકાસણી માટે, અમે અમારા ભાગીદાર, ડીપફેક એનાલિસિસ યુનિટ (DAU) નો સંપર્ક કર્યો, જે MCA ની પહેલ છે. DAU ટીમે અન્ય સાધનોનો ઉપયોગ કરીને વિડિઓનું વિશ્લેષણ કર્યું, જેણે પુષ્ટિ કરી કે તે AI-જનરેટેડ હોવાની શક્યતા છે.
હાઇવ એઆઈ ઓડિયો ક્લાસિફાયર દ્વારા કરવામાં આવેલા વિશ્લેષણથી પુષ્ટિ થાય છે કે વાયરલ વીડિયોમાં 20 સેકન્ડની ઓડિયો ક્લિપ એઆઈ દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. હાઇવ એઆઈ ડીપફેક ડિટેક્ટર પણ વિડિઓમાં એઆઈ મેનીપ્યુલેશનની શક્યતાની પુષ્ટિ કરે છે.
હાઇવ એઆઈ ડીપફેક ડિટેક્ટર વાયરલ વીડિયોમાં એઆઈ મેનીપ્યુલેશનની શક્યતાની પુષ્ટિ કરે છે.
કેન્દ્ર સરકારની નોડલ માહિતી એજન્સી PIB એ પણ આ વીડિયોમાં કરવામાં આવેલા દાવાને નકારી કાઢ્યો છે અને તેને નકલી ગણાવ્યો છે. વાયરલ વીડિયોને નકલી દાવા સાથે શેર કરનાર યુઝરની પ્રોફાઇલ એક ચોક્કસ વિચારધારાથી પ્રેરિત છે.
સેના પ્રમુખનો ડીપફેક વીડિયો વાયરલ કરનાર યુઝરે પોતાની પ્રોફાઇલમાં પોતાને પાકિસ્તાનનો રહેવાસી ગણાવ્યો છે. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ સંબંધિત અન્ય વાયરલ દાવાઓના ફેક્ટ ચેક રિપોર્ટ્સ અહીં વાંચી શકાય છે.
निष्कर्ष: આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીનો આ વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યો છે જેમાં તેમણે સ્વીકાર્યું છે કે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન પાકિસ્તાન સામેની કાર્યવાહીમાં ભારતે 6 લશ્કરી વિમાન ગુમાવ્યા હતા અને 250 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા, તે નકલી છે અને તેને કૃત્રિમ બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરીને બનાવટી નિવેદન ઉમેરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યો છે.
Know the truth! If you have any doubts about any information or a rumor, do let us know!
Knowing the truth is your right. If you feel any information is doubtful and it can impact the society or nation, send it to us by any of the sources mentioned below.
