Fact Check: AI થી ફોટો બનાવવાના ટ્રેન્ડને કારણે ઉજ્જૈનમાં 45 વર્ષ પછી મહિલા ચોર પકડાવવાનો દાવો મનઘડંત

નવી દિલ્હી (વિશ્વાસ ન્યૂઝ). સોશિયલ મીડિયા પર આજકાલ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની મદદથી 1980  ના દાયકાના અંગત ફોટા બનાવીને શેર કરવાનો ટ્રેન્ડ ચાલી રહ્યો છે. આની સાથે જોડીને સોશિયલ મીડિયા પર ન્યૂઝપેપરની એક કટિંગ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહી છે. આ કટિંગ શેર કરીને દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે એઆઈના આ ટ્રેન્ડને કારણે 45 વર્ષ જૂની એક મહિલા ચોરને પોલીસે પકડી લીધી છે. વાયરલ પેપર કટિંગ પર લખ્યું છે કે એક મહિલા 1980 માં ઉજ્જૈનમાં એક સોનીની દુકાનમાંથી સોનાનો હાર ચોરીને ભાગી ગઈ હતી. જ્યારે મહિલાએ એઆઈ થી પોતાનો ફોટો બનાવીને શેર કર્યો, તો પોલીસે તેને પકડી લીધી.

વિશ્વાસ ન્યૂઝે પોતાની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે વાયરલ દાવો ખોટો છે. હકીકતમાં આ પેપર ક્લિપને એઆઈની મદદથી બનાવવામાં આવી છે અને હવે મનઘડંત દાવા સાથે વાયરલ કરવામાં આવી રહી છે.

શું વાયરલ થઈ રહ્યું છે?

ફેસબુક યુઝર ‘Rajni Rajni’ એ ૧૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ વાયરલ તસવીર શેર કરતા કેપ્શનમાં લખ્યું, “AI એ ખોલ્યો 45 વર્ષ જૂની ચોરીનો રાજ! સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલા “1980s માં તમે કેવા દેખાતા હતા?” વાળા AI ફોટો ટ્રેન્ડે એવી વાર્તા સામે લાવી દીધી, જેના પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે! જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં આશરે ૪૫ વર્ષ જૂના ચોરીના કેસમાં પોલીસને એક વૃદ્ધ મહિલા સુધી પહોંચવામાં મદદ મળી. વાર્તા અનુસાર, વર્ષ ૧૯૮૦માં એક મહિલા પર સોનીની દુકાનમાંથી સોનાનો હાર ચોરી કરવાનો આરોપ હતો. આ પછી તે પોતાની ઓળખ બદલીને લાંબા સમય સુધી પોલીસની પકડથી દૂર રહી. પછી આવ્યો સોશિયલ મીડિયાનો યુગ… મહિલાએ પણ ટ્રેન્ડને કારણે પોતાની AI થી 80s લુકવાળી તસવીર બનાવીને ફેસબુક પર પોસ્ટ કરી દીધી. પરંતુ કદાચ તેમને અંદાજ નહોતો કે તેમની આ જૂની દેખાતી તસવીર કોઈ એવા વ્યક્તિની નજરમાં પણ આવી જશે, જે તેમને દાયકાઓ પછી પણ ઓળખી શકે! જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે પીડિત સોનીએ તસવીર જોઈને મહિલાને ઓળખી લીધી અને પોલીસ સુધી મામલો પહોંચ્યો. પૂછપરછ પછી મહિલાએ કથિત રીતે ૧૯૮૦ની ચોરીની વાત સ્વીકારી લીધી. એટલે કે AI એ ચહેરો ભલે 80s નો બનાવ્યો હોય… પરંતુ ૪૫ વર્ષ જૂની યાદશક્તિ સોનીની નીકળી! હવે તો AI ફોટો બનાવતી વખતે એક વાત ચોક્કસ યાદ રાખો—“ફોટો જૂનો હોઈ શકે છે, પરંતુ ઓળખવા વાળી નજરો જૂની નથી હોતી!””

તપાસ

વાયરલ દાવાની સત્યતા જાણવા માટે અમે ગૂગલ પર સંબંધિત કીવર્ડ્સની મદદથી સર્ચ કર્યું. અમને દાવા સાથે જોડાયેલી કોઈ વિશ્વસનીય ન્યૂઝ રિપોર્ટ મળી નહીં. આ પછી અમે કટિંગમાં રહેલી માહિતી પર ધ્યાન આપ્યું. આ સમાચારમાં કોઈ પણ ઝીણવટભરી માહિતી આપવામાં આવી નથી. સમાચારમાં ન તો એ બતાવવામાં આવ્યું છે કે ચોરીનો આ કેસ કયા પોલીસ સ્ટેશનનો છે અને ન તો ઘટના ક્યાં થઈ હતી? મામલામાં નોંધાયેલ એફઆઈઆર નંબર અને પોલીસનું કોઈ નિવેદન પણ વાયરલ ફોટોના સમાચારમાં હાજર નથી. એવામાં અમને ફોટો એઆઈ થી બનેલો હોવાની શંકા ગઈ.

તપાસ આગળ વધારતા અમે એઆઈ ડિટેક્શન ટૂલ ‘AI Or Not’ ની મદદ લીધી. આ ટૂલે વાયરલ તસવીરમાં લગભગ ૭૪ ટકા સુધી એઆઈનો ઉપયોગ થયો હોવાની શક્યતા દર્શાવી.

અમે બીજા ટૂલ ‘I detect’ ની મદદથી પણ ફોટો સર્ચ કર્યો. આ ટૂલે લગભગ 100 ટકા સુધી ફોટો બનાવવામાં એઆઈના ઉપયોગના સંકેત આપ્યા.

ઉજ્જૈનના પોલીસ અધીક્ષક પ્રદીપ શર્માએ પણ વાયરલ થઈ રહેલી પોસ્ટને ફેક ગણાવી. તેમણે વિશ્વાસ ન્યૂઝ સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, “ઉજ્જૈનમાં આવી કોઈ ઘટના બની નથી, જેવો કે વાયરલ પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે.”

શું છે સંદર્ભ?

સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સ પોતાની વર્તમાન તસવીરોને એઆઈની મદદથી 80 ના દાયકાનો લુક આપી રહ્યા છે. યુઝર્સ એઆઈનો ઉપયોગ કરીને પોતાના વાળ, બેકગ્રાઉન્ડ અને લાઈટિંગ સહિત સમગ્ર લુક બદલી રહ્યા છે. ઘણી જાણીતી હસ્તીઓએ પણ આ ટ્રેન્ડને ફોલો કરતા 80 ના દાયકાની પોતાની તસવીરો એઆઈ થી બનાવીને શેર કરી છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી વીડિયો અને ફોટો બનાવવા ખૂબ જ સરળ બની ગયા છે. એવામાં યુઝર્સ એઆઈ થી બનેલા કાલ્પનિક વીડિયો મનઘડંત દાવાઓ સાથે વાયરલ કરતા રહે છે.

અંતે, અમે તે ફેસબુક વપરાશકર્તાના એકાઉન્ટની તપાસ કરી જેમણે ખોટો દાવો કરતી પોસ્ટ શેર કરી હતી. આ વપરાશકર્તાના દસ હજારથી વધુ ફોલોઅર્સ છે અને તેમણે પોતાની પ્રોફાઇલમાં પોતાને હરિયાણાના રહેવાસી તરીકે દર્શાવ્યા છે.

નિષ્કર્ષ : વિશ્વાસ ન્યૂઝે પોતાની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે એઆઈ થી 80 ના દાયકાનો ફોટો બનાવવાના ટ્રેન્ડને કારણે મહિલા ચોર પકડાવવાનો દાવો નકલી છે. વાયરલ થઈ રહેલી અખબારના સમાચારની ક્લિપને એઆઈની મદદથી બનાવવામાં આવી છે.

Fact Check: કોકરોચ જનતા પાર્ટીના વિરોધ પ્રદર્શનના નામે વાયરલ યુવતીની આ તસવીર AI થી બની છે

ટેગ્ઝ

• AI
• Fact Check