Fact Check: બિલાવલ ભુટ્ટોએ એવું નહોતું કહ્યું કે “આપણા લોકો ભારતીય સંસદમાં બેઠા છે”, વાયરલ વીડિયો એડિટેડ અને નકલી છે

નવી દિલ્હી (વિશ્વાસ ન્યૂઝ). બિહારમાં મતદાર યાદીના ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન કેમ્પેઇન’ (SIR) પર સંસદના ચાલી રહેલા ચોમાસા સત્રમાં વિપક્ષ સતત હોબાળો મચાવી રહ્યું છે. આ સત્ર દરમિયાન ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ પર ચર્ચા દરમિયાન, લોકસભામાં લાંબી ચર્ચા થઈ, જેમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહ, સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહ સહિત રાહુલ ગાંધી અને ગૌરવ ગોગોઈ સહિત વિપક્ષના અન્ય નેતાઓએ ભાગ લીધો.

આ સંદર્ભમાં, સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ ગૌરવ ગોગોઈના લોકસભામાં ભાષણની એક વિડિઓ ક્લિપ અને પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી (પીપીપી) ના પ્રમુખ બિલાવલ ભુટ્ટોની એક ક્લિપ શેર કરી રહ્યા છે, જેમાં તેમને કથિત રીતે કહેતા સાંભળી શકાય છે કે તેમના લોકો ભારતીય સંસદમાં બેઠા છે, જેના દ્વારા તેઓ લોકોને ભારતીય સંસદમાં પાકિસ્તાની પ્રચાર ચલાવી શકે છે.

વિશ્વાસ ન્યૂઝે પોતાની તપાસમાં આ દાવો ખોટો હોવાનું શોધી કાઢ્યું. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીથી ગુસ્સે ભરાયેલા બિલાવલ ભુટ્ટોએ પાકિસ્તાની સંસદમાં ભારત વિરુદ્ધ નિવેદન આપ્યું હતું. ભુટ્ટોના આ વીડિયોમાં તેમના ઓડિયો ક્લોન દ્વારા એક નકલી નિવેદન (..કે આપણા લોકો ભારતીય સંસદમાં બેઠા છે) ઉમેરવામાં આવ્યું છે. ભુટ્ટોના આ નિવેદનની સાથે, ગૌરવ ગોગોઈનું એક વીડિયો નિવેદન પણ છે, જે લોકસભામાં ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ પર એક ખાસ ચર્ચાનું છે, જે દરમિયાન વિપક્ષે સરકારને ઓપરેશન સિંદૂર વિશે પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. સરકાર વતી, વડા પ્રધાન, ગૃહ પ્રધાન, સંરક્ષણ પ્રધાન અને વિદેશ પ્રધાન સહિત અન્ય મંત્રીઓએ પણ આ ચર્ચામાં ભાગ લીધો હતો.

વાયરલ શું છે?

સોશિયલ મીડિયા યુઝર ‘શશાંક શેખર મિશ્રા’ એ વાયરલ વિડીયો ક્લિપ (આર્કાઇવ લિંક) શેર કરી અને લખ્યું, “આપણા લોકો પણ ભારતની સંસદમાં બેઠા છે – બિલાવલ ભુટ્ટો પાકિસ્તાની નેતા.”

આ વીડિયો પણ આ જ દાવા સાથે અલગ-અલગ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર શેર કરવામાં આવ્યો છે.

पाकिस्तान की संसद में जब नेता कहें कि हमारे लोग भारत की संसद में बैठे हैं, तो समझ जाइए देश के भीतर बैठे गद्दार कौन हैं।@GauravGogoiAsm जैसे कांग्रेस नेता जब भारतीय सेना पर सवाल उठाते हैं, तो वह पाकिस्तान की भाषा बोलते हैं – क्या यही राष्ट्रभक्ति है?
देश की सेना पर उंगली उठाकर… pic.twitter.com/LdvkOM1DNW

— Arpit Gupta (@ag_arpit1) July 31, 2025

તપાસ

વાયરલ વીડિયોમાં બિલાવલ ભુટ્ટોને એમ કહેતા સાંભળી શકાય છે કે, “….રાતના અંધારામાં કોણ હુમલો કરે છે? આપણે ભારતના વડા પ્રધાન સમક્ષ તેમની સંસદમાં પણ આપણો પ્રચાર રજૂ કરાવી શકીએ છીએ! રાત્રિના અંધારામાં કોણ હુમલો કરે છે? આપણા લોકો તેમની સંસદમાં બેઠા છે.

આ પછી, સાંસદ ગૌરવ ગોગોઈનો વીડિયો શરૂ થાય છે, જેમાં તેઓ લોકસભામાં ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ પર પોતાના વિચારો રજૂ કરી રહ્યા છે. તેઓ કહે છે, “…પાંચ-છ જેટ પડી ગયા છે. દરેક જેટ કરોડો રૂપિયાની કિંમતનો છે. લાખો-કરોડો. એટલા માટે આપણે જાણવા માંગીએ છીએ….આજે, આદરણીય રાજનાથ સિંહજીએ અમને સ્પષ્ટપણે કહેવું જોઈએ કે કેટલા ફાઇટર પ્લેન પડી ગયા છે. અમારી પાસે તે હિંમત છે, કારણ કે આ માહિતી…!” વીડિયો જોઈને સ્પષ્ટ થાય છે કે બિલાવલ ભુટ્ટોના કથિત નિવેદન દ્વારા ભારતમાં રાજકીય પ્રચાર ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

બિલાવલ ભુટ્ટોના નિવેદનના કીવર્ડ સર્ચના આધારે, અમને પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી નામની યુટ્યુબ ચેનલ પર અપલોડ કરાયેલા તેમના નિવેદનનો મૂળ વિડીયો મળ્યો. આપેલી માહિતી અનુસાર, આ વિડીયો ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન ભારતમાં થયેલી કાર્યવાહી પછી બિલાવલ ભુટ્ટોના પાકિસ્તાનની સંસદમાં આપેલા નિવેદન સાથે સંબંધિત છે, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, “જે રાત્રે હુમલો કરે છે, કાયર રાતના અંધારામાં હુમલો કરે છે. જો તેમની પાસે હિંમત હોત, તો તેઓ દિવસે આવીને યુદ્ધની ઘોષણા કરત. તેઓ આપણા સૈનિકોનો સામનો કરત. તેઓ આપણી સેનાનો સામનો કરત… પરંતુ આ કાયરોએ રાત્રિના અંધારામાં નિઃશસ્ત્ર બાળકોને નિશાન બનાવ્યા છે.”

વીડિયોમાં ક્યાંય પણ તેમણે ભારતીય સંસદમાં પાકિસ્તાની સમર્થકોની હાજરીનો દાવો કર્યો નથી. આ પછી, અમે વાયરલ વીડિયોને ધ્યાનથી જોયો અને જાણવા મળ્યું કે જ્યારે તેઓ ભારતીય સંસદમાં બેઠેલા પોતાના લોકો વિશે નિવેદન આપી રહ્યા છે, ત્યારે દ્રશ્ય અને ઑડિઓ મેળ ખાતા નથી, જે એડિટિંગનો સંકેત છે. એટલે કે, ભારતીય સંસદમાં પાકિસ્તાની સમર્થકોની હાજરી વિશેનું નિવેદન ભુટ્ટોના અવાજના ઑડિઓ ક્લોન દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

અમને ભુટ્ટોનું આ નિવેદન બીજી યુટ્યુબ ચેનલ પર પણ મળ્યું, જેમાં તેઓ ભારત પર નિશાન સાધી રહ્યા છે. ભુટ્ટોએ પોતાના નિવેદનમાં ભારત પર “કાયર” હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો, જેનો પ્રિયંકા ચતુર્વેદીએ જવાબ આપતા કહ્યું હતું કે, કાયર એ લોકો છે જે ચૂંટાયેલી સરકારને ઉથલાવી નાખે છે.

અમારી તપાસમાં સ્પષ્ટપણે દેખાય છે કે વાયરલ વીડિયો એડિટ કરવામાં આવ્યો છે. વીડિયોમાં AI મેનીપ્યુલેશનની શક્યતા ચકાસવા માટે, અમે અમારા ભાગીદાર MCA ની પહેલ, ડીપફેક એનાલિસિસ યુનિટ (DAU) ની મદદ લીધી. તેમણે કહ્યું કે વીડિયોમાં કેટલીક જગ્યાએ AI મેનીપ્યુલેશન શોધી શકાય છે, પરંતુ સંગીતની હાજરીને કારણે, ડિટેક્શન ટૂલ્સ AI મેનીપ્યુલેશનની મહત્તમ શક્યતાની પુષ્ટિ કરી શકતા નથી. અગાઉ પણ, આવા ઘણા વીડિયો આવ્યા છે જેમાં AI ડિટેક્શનને ટાળવા માટે આવી યુક્તિઓ અથવા બચાવનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

વાયરલ વીડિયોનો બીજો ભાગ ગૌરવ ગોગોઈનું નિવેદન છે જેમાં તેઓ સંસદમાં ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન થયેલા નુકસાન અંગે સરકાર પાસેથી જવાબો માંગી રહ્યા છે. ગોગોઈના આ ભાષણની વિડિઓ ક્લિપ લોકસભાની યુટ્યુબ ચેનલ પર ઉપલબ્ધ છે.

28 જુલાઈ 2025 ના રોજ લોકસભામાં ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ પર એક ખાસ ચર્ચા યોજાઈ હતી. આમાં ગૌરવ ગોગોઈએ સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહના આ લશ્કરી કાર્યવાહી અંગેના નિવેદન પછી એક પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો અને પૂછ્યું હતું કે પાકિસ્તાનના આતંકવાદીઓ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં પ્રવેશવામાં કેવી રીતે સફળ થયા અને આ પછી તેમણે કહ્યું હતું કે સરકારે જણાવવું જોઈએ કે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન ભારતના કેટલા લડાકુ વિમાનો પડી ગયા. તેમણે સરકાર પર આ બાબતની માહિતી છુપાવવાનો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો.

વાયરલ વીડિયો અંગે અમે પાકિસ્તાની પત્રકાર લુબના જરાર નકવીનો સંપર્ક કર્યો. વાયરલ વીડિયો ક્લિપને નકલી ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે બિલાવલ ભુટ્ટોએ ભારતીય સંસદમાં “આપણા માણસો” ની હાજરી અંગે કોઈ નિવેદન આપ્યું નથી. આ સાથે, તેમણે પાકિસ્તાની સંસદમાં બિલાવલ ભુટ્ટોના મૂળ ભાષણનો વીડિયો અમારી સાથે શેર કર્યો, જેમાં ભુટ્ટોના આવા કોઈ નિવેદનનો ઉલ્લેખ નથી.

વાયરલ વીડિયો શેર કરનાર યુઝરને ફેસબુક પર લગભગ પાંચ હજાર લોકો ફોલો કરે છે.

निष्कर्ष: બિલાવલ ભુટ્ટોએ પાકિસ્તાનની સંસદમાં “આપણા લોકો પણ ભારતીય સંસદમાં બેઠા છે” એવું કહ્યું ન હતું. આ દાવા સાથે વાયરલ થઈ રહેલો વિડીયો નકલી અને સંપાદિત છે, જેમાં બિલાવલ ભુટ્ટોના અવાજના ઓડિયો ક્લોન દ્વારા નકલી નિવેદન ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

ટેગ્ઝ

• Bilawal Bhutto video
• Bilawal Bhutto viral fake video
• Bilawal Bhutto Viral post
• Fact check Bilawal Bhutto video