Fact Check: भारतात चिनी सैन्याच्या घुसखोरीच्या खोट्या दाव्यासह नेपाळचा व्हिडिओ व्हायरल

नवी दिल्ली (विश्वास न्यूज). अरुणाचल प्रदेशात चिनी सैन्य घुसखोरी करत असल्याचा दावा करणारा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. या व्हिडिओमध्ये लष्कराचे जवान दिसत आहेत. काही वापरकर्ते हा व्हिडिओ शेअर करून दावा करत आहेत की, चिनी सैन्याने भारताच्या ६० किलोमीटर आतपर्यंत कब्जा केला आहे.

विश्वास न्यूजने तपास केला असता, व्हायरल झालेला व्हिडिओ नेपाळमधील असल्याचे आढळून आले आहे.नेपाळी सैन्याने ‘जितगढी महोत्सवा’त सहभागी होण्यासाठी गोरखा ते जितगढीपर्यंत एक मोर्चा आयोजित केला होता. त्या मोर्चाचा व्हिडिओ एका खोट्या दाव्यासह शेअर केला जात आहे. भारत सरकारने कोणत्याही चिनी घुसखोरीचे खंडन केले आहे.

ती व्हायरल पोस्ट काय आहे?

फेसबुक वापरकर्ता ‘वीलियन ज्ञानी’ यांनी ७ जुलै, २०२६ रोजी एक व्हिडिओ ( आर्काइव्ह लिंक ) शेअर करत लिहिले, “चीनने अरुणाचल प्रदेशच्या ६० किमी आत कब्जा केला आहे.”

तपास

व्हायरल झालेल्या दाव्याची पडताळणी करण्यासाठी, आम्ही व्हिडिओमधून एक कीफ्रेम काढली आणि ती गूगल लेन्स वापरून शोधली. नेपाळी वृत्त पोर्टल “कांतिपूर” च्या इंस्टाग्राम खात्यावर १० एप्रिल, २०२६ रोजी नेपाळी सैन्याच्या नेपाळ भेटीसंबंधी माहिती पोस्ट करण्यात आली होती . तिथे व्हिडिओमधील कीफ्रेम्ससुद्धा पाहता येतात. आम्ही गूगल ट्रान्सलेट वापरून त्या माहितीचे नेपाळी भाषेत भाषांतर केले. यातून असे दिसून आले की, ही प्रतिमा गोरखा-जितगढी भेटीमधील आहे. जितगढीमध्ये वैशाख ७ हा विजय दिवस म्हणून साजरा केला जातो. १८७२ च्या विक्रम संवतामध्ये झालेल्या पराभवानंतर ब्रिटिश सैन्याच्या नेपाळमधून झालेल्या परतीच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.

आणखी एक नेपाळी वृत्त पोर्टल, ऑनलाइन खबरनेही या व्हिडिओशी संबंधित एक बातमी प्रसिद्ध केली . या बातमीमध्ये व्हिडिओमधील काही महत्त्वाचे भाग वापरण्यात आले होते. बातमीनुसार, “नेपाळी लष्कराचा ऐतिहासिक एकीकरण मार्च गोरखा दरबारपासून जितगढीपर्यंत सुरू झाला आहे. रुद्रध्वज गटाचे गणपती विरोध रिजाल यांनी सांगितले की, हा मार्च वैशाख महिन्याच्या ६ तारखेला जितगढीला पोहोचेल आणि दुसऱ्या दिवशी विजयोत्सवात सहभागी होतात. वैशाख महिन्याची ७ तारीख ही ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्धच्या लढाईतील विजयाचा दिवस आहे.”

लुंबिनी राइज या न्यूज पोर्टलनेही हे नेपाळी लष्कराच्या भेटीचे छायाचित्र असल्याचे सांगून ही बातमी दिली.

अधिक माहितीसाठी, आम्ही ‘लुंबिनी राइज’चे संपादक विनोद परियार यांच्याशी संपर्क साधला आणि त्यांना तो व्हायरल व्हिडिओ पाठवला. त्यांनी स्पष्ट केले की, हा व्हिडिओ नेपाळी सैन्याचा आहे, जे एका समारंभात सहभागी होण्यासाठी गोरखा येथून जितगढीकडे प्रवास करत होते.

संदर्भ काय आहे?

विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अनेक व्हिडिओ पोस्ट केले जात आहेत, ज्यात असा दावा केला जात आहे की चिनी सैन्याने भारतीय हद्दीत ६० किलोमीटर घुसखोरी केली आहे. सरकारने आणि लष्कराने असे दावे फेटाळून लावले आहेत. भारतीय लष्कराच्या म्हणण्यानुसार, “आम्ही काही माध्यमांतील वृत्ते पाहिली आहेत, ज्यात असा आरोप केला जात आहे की चिनी पीपल्स लिबरेशन आर्मीने (पीएलए) अलीकडेच अरुणाचल प्रदेशात घुसखोरी करून तळ उभारले आहेत. ही वृत्ते खोटी असून त्यांना कोणताही आधार नाही.”

Indian Army- "We have seen some media reports alleging recent encroachment by Chinese PLA and setting up of camps in Arunachal Pradesh. These reports are incorrect and without any basis." pic.twitter.com/N3SSJQYL7l

— ANI (@ANI) June 29, 2026

दरम्यान, केंद्रीय मंत्री किरेन रिजिजू यांनीही चीनच्या पीपल्स लिबरेशन आर्मीने (पीएलए) अरुणाचल प्रदेशातील भारतीय हद्दीत घुसखोरी केल्याचा दावा फेटाळून लावला आहे. भारतीय हद्दीत “कोणतीही घुसखोरी” झालेली नाही, असे ते म्हणाले. दरम्यान, सीमा स्पष्टपणे निश्चित केलेली नसल्यामुळे दोन्ही बाजूंनी सीमा ओलांडण्याच्या घटना घडतच आहेत. टाइम्स ऑफ इंडियाच्या वृत्तानुसार , रिजिजू म्हणाले, “कोणतीही घुसखोरी झालेली नाही. सीमा निश्चित नसल्यामुळे दोन्ही बाजूंनी सीमा ओलांडण्याच्या घटना घडतच आहेत.” किरेन रिजिजू हे पश्चिम अरुणाचल प्रदेशातील भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) खासदार आहेत.

खोटा दावा करून व्हिडिओ शेअर करणाऱ्या वापरकर्त्याच्या प्रोफाइलची आम्ही तपासणी केली . त्या वापरकर्त्याचे फेसबुक लोकेशन दिल्ली असल्याचे नमूद आहे आणि हे पेज जुलै २०२१ मध्ये तयार करण्यात आले होते. त्या वापरकर्त्याचे अंदाजे ४,००० फॉलोअर्स आहेत.

निष्कर्ष: एप्रिल २०२६ मध्ये नेपाळ सैन्याने “जितगढी महोत्सवा”साठी एका संचलनाचे आयोजन केले होते. अरुणाचल प्रदेशात चिनी सैन्याने घुसखोरी केल्याच्या खोट्या दाव्यासह त्या संचलनाचा एक व्हिडिओ शेअर केला जात आहे.

Fact Check: चिनी सैन्याने भारतात ६० कि.मी. घुसखोरी केल्याचा दावा खोटा असून, व्हायरल व्हिडिओ जुन्या घटनांचे आहेत आणि त्यांचा एकमेकांशी संबंध नाही

टॅग्स

• Arunachal Pradesh