Fact Check: જયશંકરે એવું નહોતું કહ્યું કે 3 રાફેલ વિમાન તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા, આ વીડિયો AI ની મદદથી એડિટ કરવામાં આવ્યો છે
વિશ્વાસ ન્યૂઝે તેની તપાસમાં શોધી કાઢ્યું કે વાયરલ વીડિયોમાં એસ. જયશંકરનું નિવેદન કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાની મદદથી સંપાદિત કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં રાફેલ વિમાન વિશે જે કહેવામાં આવ્યું છે તે સંપૂર્ણપણે ખોટું છે. આ એક ડીપફેક વીડિયો છે.
- By: Pallavi Mishra
- Published: Jul 14, 2025 at 01:35 PM
નવી દિલ્હી (વિશ્વાસ ન્યૂઝ). સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યો છે જેમાં વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરને પાકિસ્તાન સાથેના સંઘર્ષ દરમિયાન 3 રાફેલ જેટના નુકસાન વિશે વાત કરતા સાંભળી શકાય છે.
વિશ્વાસ ન્યૂઝે તેની તપાસમાં શોધી કાઢ્યું કે આ એક ડીપફેક વીડિયો છે, જેને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની મદદથી એડિટ કરવામાં આવ્યો છે. મૂળ વીડિયોમાં, જયશંકરે રાફેલ વિશે કંઈ કહ્યું ન હતું.
વાયરલ શું છે?
ફેસબુક યુઝર જમશૈદ ઇકબાલે 3 જુલાઈ, 2025 ના રોજ વાયરલ વિડીયો ( આર્કાઇવ લિંક ) શેર કર્યો હતો. વિડીયોમાં, એસ જયશંકરને કથિત રીતે કહેતા સાંભળી શકાય છે કે, “પાકિસ્તાને તે રાત્રે અમારા પર મોટો હુમલો કર્યો. અમે બે દિવસ પહેલા જ પાકિસ્તાન સામે ત્રણ રાફેલ જેટ ગુમાવી દીધા હતા, તેથી હુમલો કરવો તેમના માટે ખૂબ જ અન્યાયી હતું. તેમણે ગમે તેમ કર્યું. અમે ઝડપથી જવાબ આપ્યો, અને બીજા દિવસે સવારે, શ્રી રુબિયોએ મને ફોન કર્યો અને કહ્યું કે પાકિસ્તાનીઓ વાત કરવા માટે તૈયાર છે.”
તપાસ
આ પોસ્ટની તપાસ કરવા માટે, અમે પહેલા કીવર્ડ્સનો ઉપયોગ કરીને શોધ કરી. અમને ક્યાંય પણ એવો કોઈ અધિકૃત અહેવાલ મળ્યો નથી જે પુષ્ટિ કરે કે જયશંકરે કોઈપણ પ્લેટફોર્મ પર કહ્યું છે કે 3 રાફેલ વિમાનોને તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા.
વીડિયોના સ્ક્રીનશોટની ગૂગલ રિવર્સ ઈમેજ સર્ચ કરવાથી, અમને 1 જુલાઈ, 2025 ના રોજ અમેરિકન મેગેઝિન ન્યૂઝવીકની યુટ્યુબ ચેનલ પર અપલોડ કરાયેલ જયશંકરનો એક વીડિયો મળ્યો. વીડિયોમાં, જયશંકર એ જ કપડાં પહેરેલા જોવા મળે છે જેમાં તેઓ વાયરલ વીડિયોમાં દેખાય છે. વીડિયો સાથેના કેપ્શનમાં લખ્યું છે “ભારતના ડૉ. એસ. જયશંકર દ્વારા વિદેશ નીતિ, આતંકવાદ અને યુએન સુધારા પર ટિપ્પણીઓ.” લગભગ 50 મિનિટના આ વીડિયોમાં 43 મિનિટે વાયરલ ક્લિપ જોઈ શકાય છે. તેમાં, તેઓ કહે છે, “પાકિસ્તાને તે રાત્રે અમારા પર ભારે હુમલો કર્યો. અમે તે પછી ખૂબ જ ઝડપથી જવાબ આપ્યો, અને બીજા દિવસે સવારે, શ્રી રુબિયોએ મને ફોન કર્યો અને કહ્યું કે પાકિસ્તાન વાત કરવા માટે તૈયાર છે.” (અનુવાદ: તે રાત્રે પાકિસ્તાને અમારા પર ભારે હુમલો કર્યો. અમે તે પછી ખૂબ જ ઝડપથી જવાબ આપ્યો, અને બીજા દિવસે સવારે, શ્રી રુબિયો (યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ) એ મને ફોન કર્યો અને કહ્યું કે પાકિસ્તાન વાત કરવા માટે તૈયાર છે.)” આખા વીડિયોમાં ક્યાંય પણ જયશંકરે રાફેલ પર કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી.
વાયરલ વીડિયોમાં રાફેલ વિશેનો ભાગ ઉમેરવામાં આવ્યો હતો તે સ્પષ્ટ હતું. હવે આપણે તપાસવાનું હતું કે વાયરલ ભાગ ક્લિપમાં AI નો ઉપયોગ કરીને ઉમેરવામાં આવ્યો હતો કે એડિટિંગ ટૂલ્સની મદદથી.
પુષ્ટિ માટે, અમે વાયરલ ક્લિપ અમારા ભાગીદાર, ડીપફેક એનાલિસિસ યુનિટ (DAU), જે મિસઇન્ફોર્મેશન કોમ્બેટ એલાયન્સ (MCA) ની પહેલ છે, ને મોકલી. DAU ની નિષ્ણાત ટીમે વિડિઓનું વિશ્લેષણ કર્યું. ડિટેક્શન ટૂલ ‘Hive AI’ ના વિડિઓ ડિટેક્ટરને ઘણા ભાગો મળ્યા જ્યાં જયશંકરનો ચહેરો AI દ્વારા બદલવામાં આવ્યો હતો.
આ વાતની પુષ્ટિ કરવા માટે અમે AI અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં કામ કરતા સંશોધક અઝહર માચવે સાથે પણ વાત કરી. તેમણે પણ પુષ્ટિ આપી કે આ વિડીયો AI ની મદદથી સંપાદિત કરવામાં આવ્યો છે.
વાયરલ વીડિયો શેર કરનાર ફેસબુક યુઝર જમશૈદ ઇકબાલના 4000 થી વધુ ફોલોઅર્સ છે.
निष्कर्ष: વિશ્વાસ ન્યૂઝે તેની તપાસમાં શોધી કાઢ્યું કે વાયરલ વીડિયોમાં એસ. જયશંકરનું નિવેદન કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાની મદદથી સંપાદિત કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં રાફેલ વિમાન વિશે જે કહેવામાં આવ્યું છે તે સંપૂર્ણપણે ખોટું છે. આ એક ડીપફેક વીડિયો છે.
- Claim Review : ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાની હુમલામાં 3 રાફેલ જેટ અને અન્ય વિમાનોના વિનાશની પુષ્ટિ કરી છે.
- Claimed By : FB User Jamshaid Iqbal
- Fact Check : False
Know the truth! If you have any doubts about any information or a rumor, do let us know!
Knowing the truth is your right. If you feel any information is doubtful and it can impact the society or nation, send it to us by any of the sources mentioned below.
