Fact Check: भारताने इराणी जहाजाचे स्थान शेअर केल्याचा दावा खोटा आहे, लष्करप्रमुखांचा या दाव्यासह व्हायरल व्हिडिओ डीपफेक आहे
भारतीय लष्करप्रमुख जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांचा व्हायरल व्हिडिओ हा एक डीपफेक आहे, ज्यामध्ये त्यांना "कबुली देताना" ऐकू येते की त्यांनी ऑपरेशन "एपिक फ्युरी" च्या समर्थनार्थ हिंद महासागरात अमेरिकन पाणबुडीने हल्ला करून बुडवलेल्या इराणी जहाजाचे स्थान इस्रायलला सांगितले होते. व्हायरल व्हिडिओमध्ये वापरलेला ऑडिओ एआय-जनरेटेड आहे आणि तो संपादित करून जुन्या व्हिडिओमध्ये जोडण्यात आला आहे.
- By: Abhishek Parashar
- Published: Mar 11, 2026 at 05:58 PM
नवी दिल्ली (विश्वास न्यूज). अमेरिका, इस्रायल आणि इराणमध्ये सुरू असलेल्या युद्धात अमेरिकन पाणबुडीने इराणी फ्रिगेट आयरिस देना बुडाल्यानंतर, भारतीय लष्करप्रमुख जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांचा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. या घटनेनंतर, त्यांनी कथितपणे कबूल केले आहे की भारताने इराणी युद्धनौकेचे लोकेशन इस्रायलसोबत शेअर केले होते, ज्यामुळे ते बुडाले. व्हायरल व्हिडिओमध्ये त्यांना हे बोलतानाही ऐकू येते.
विश्वास न्यूजने तपास केला आणि हा दावा खोटा असल्याचे आढळले. उपेंद्र द्विवेदी यांनी असे कोणतेही विधान केलेले नाही आणि या दाव्यासह व्हायरल व्हिडिओ एआय-निर्मित आहे आणि तो प्रचाराच्या उद्देशाने शेअर केला जात आहे.
काय आहे व्हायरल व्हिडिओमध्ये?
9 मार्च 2026 रोजी ट्विटरवर व्हायरल व्हिडिओ (संग्रहित लिंक ) शेअर केला आणि लिहिले, ““India officially confesses it backstabbed Iran and shared the location of an Iranian ship with Israel. Indian Army Chief explains how he gave the Israelis the exact location of the Iranian Navy ship and how it was targeted disgusting act by Indians.”
(“भारताने अधिकृतपणे कबूल केले की त्यांनी इराणला फसवले आणि इराणी जहाजाचे स्थान इस्रायलला सांगितले. भारतीय लष्करप्रमुखांनी इस्रायलला इराणी नौदलाच्या जहाजाचे नेमके स्थान कसे दिले आणि ते कसे लक्ष्य केले गेले हे स्पष्ट केले. भारतीयांचे हे लज्जास्पद कृत्य!”)
वेगवेगळ्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील इतर अनेक वापरकर्त्यांनी हा व्हिडिओ समान आणि मिळत्या जुळत्या दाव्यांसह शेअर केला आहे.
तपास
व्हायरल झालेला व्हिडिओ क्लिप सुमारे एक मिनिटाचा आहे, ज्यामध्ये भारतीय लष्कर प्रमुख उपेंद्र द्विवेदी हे म्हणताना ऐकू येतात की, “We are closely monitoring the situation in Iran. Israel is our close ally. Iranian naval ship being sunk is indeed unfortunate, but it was done in international waters. As long the Iranian ship remained in Indian waters, they remained protected. But when they crossed the international waters as Israeli strategic allies, it was our duty to inform Israel about their exact location as a part of our newer strategic deal. So you are wrong to assume that Iranian naval ships were destroyed within Indian territory. What Israel does in international waters is their business. We can provide Israel with location or intelligence but we had no part in Israeli and US joint torpedo attack. They did their business. It is Iran’s war and India has nothing to do with it. Our focus remains on Pakistan and Israel will help us in achieving that goal. We remain grateful to Prime Minister Benjamin Netanyahu for helping us seek permission of importing Russian fuel.”
मराठीत असे वाचता येईल: “आम्ही इराणमधील परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहोत. इस्रायल आमचा जवळचा भागीदार आहे. इराणी नौदलाचे जहाज बुडणे खरोखरच दुःखद आहे, परंतु ते आंतरराष्ट्रीय पाण्यात घडले. जोपर्यंत इराणी जहाज भारतीय पाण्यात होते तोपर्यंत ते सुरक्षित होते. तथापि, जेव्हा ते आंतरराष्ट्रीय पाण्यात ओलांडले तेव्हा इस्रायलचा धोरणात्मक भागीदार म्हणून आमच्या नवीन धोरणात्मक करारानुसार इस्रायलला इराणी जहाजाचे नेमके स्थान कळवणे हे आमचे कर्तव्य होते. म्हणूनच, असे गृहीत धरणे चुकीचे आहे की इस्रायलचे नौदल जहाज भारतीय हद्दीत नष्ट झाले. आंतरराष्ट्रीय पाण्यात इस्रायल जे करते ते त्यांचे काम आहे. आम्ही इस्रायलला स्थाने किंवा गुप्तचर माहिती पुरवू शकतो, परंतु इस्रायल-अमेरिकेच्या संयुक्त टॉर्पेडो हल्ल्यात आमची कोणतीही भूमिका नव्हती. त्यांनी त्यांचे काम केले. ही इराणची लढाई आहे आणि भारताचा त्याच्याशी काहीही संबंध नाही. आमचे लक्ष पाकिस्तानवर आहे आणि इस्रायल आम्हाला ते ध्येय साध्य करण्यास मदत करेल. रशियन इंधन आयात करण्याची परवानगी मिळविण्यात आम्हाला मदत केल्याबद्दल आम्ही पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांचे आभार मानतो.”
व्हिडिओमध्ये उपेंद्र द्विवेदी यांचे विधान ऐकून हे स्पष्ट होते की हे भारतीय लष्करप्रमुखांचे खरे विधान नाही, ज्यामुळे हा व्हिडिओ डीपफेक असल्याचा संशय निर्माण होतो. म्हणून, आम्ही डीपफेक डिटेक्शन टूल्स वापरून व्हिडिओ तपासला.
आम्ही हा व्हिडिओ क्लिप हाईव्ह मॉडरेशन वापरून तपासला. हाईव्हच्या विश्लेषणातून या व्हिडिओमध्ये वापरलेला ऑडिओ डीपफेक असण्याची 100% शक्यता आहे.
त्यानंतर आम्ही रिव्हर्स इमेज सर्च वापरून या व्हिडिओ क्लिपचा मूळ स्रोत शोधला. आम्हाला फर्स्टपोस्टच्या अधिकृत यूट्यूब चॅनेलवर उपेंद्र द्विवेदी यांच्या भाषणाचा मूळ व्हिडिओ सापडला, जो रायसीना डायलॉगमधील ऑपरेशन सिंदूर आणि इतर मुद्द्यांवर झालेल्या चर्चेशी संबंधित आहे.
YouTube च्या AI वैशिष्ट्य “Ask” वापरून आम्हाला या व्हिडिओचा ट्रान्सक्रिप्ट मिळाला आणि उपेंद्र द्विवेदी यांनी अमेरिका-इस्रायल आणि इराण युद्धांबद्दल काहीही उल्लेख केलेला नाही. या संभाषणाचा ट्रान्सक्रिप्ट येथे वाचता येईल . (या AI-व्युत्पन्न ट्रान्सक्रिप्शनमध्ये काही त्रुटी असू शकतात.
अधिक पडताळणीसाठी, आम्ही आमच्या भागीदार TIA (पूर्वी MCA) च्या पुढाकार असलेल्या डीपफेक्स अनालिसिस युनिट (DAU) शी संपर्क साधला. त्यांनी आमच्यासोबत इतर अनेक डिटेक्शन टूल्सचे विश्लेषण शेअर केले, ज्यावरून पुष्टी झाली की या मल्टीमीडियामध्ये वापरलेला ऑडिओ कदाचित AI-निर्मित आहे.
Hiya टूलद्वारे केलेल्या विश्लेषणातून पुष्टी होते की या व्हिडिओ क्लिपमध्ये वापरलेला ऑडिओ कदाचित AI-निर्मित आहे. Hive चे AI ऑडिओ क्लासिफायर देखील पुष्टी करते की 0.10-0.30 मधील ऑडिओ ट्रॅक कदाचित AI-निर्मित आहेत.
संदर्भ काय आहे?
बीबीसी हिंदीच्या वृत्तानुसार, “अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ यांनी दावा केला की अमेरिकेने हिंदी महासागरात टॉर्पेडोने हल्ला करून इराणी युद्धनौका बुडवली.
वृत्तात म्हटले आहे . यापूर्वी, श्रीलंकेच्या नौदलाने आयरिस देना हे जहाज हिंदी महासागरात बुडाल्याचे वृत्त दिले होते, ज्यामध्ये एकूण 180 जणांपैकी सुमारे 140 जण बेपत्ता होते.
दुसऱ्या एका वृत्तानुसार , “अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने दिलेल्या (हल्ल्याच्या) व्हिडिओच्या या स्क्रीनशॉटमध्ये 4 मार्च 2026 रोजी श्रीलंकेच्या किनाऱ्याजवळ, हिंद महासागरात ऑपरेशन ‘एपिक फ्युरी’ च्या समर्थनार्थ एक अमेरिकन पाणबुडी इराणी फ्रिगेट आयआरआयएस देना बुडवताना दाखवले आहे.”
acleddata.com वरील इराण क्रायसिस इंडेक्सनुसार , 28 फेब्रुवारी रोजी अमेरिका-इस्रायलने इराणविरुद्ध लष्करी कारवाई सुरू केली, जी अजूनही सुरू आहे.
इराणने अमेरिकेचे मित्र असलेल्या पश्चिम आशियातील इतर देशांना लक्ष्य करून प्रत्युत्तर दिले आहे. हा निर्देशांक अमेरिकेच्या लष्करी कारवाईचे लक्ष्य, इराणी प्रत्युत्तर आणि संयुक्त अमेरिका-इस्रायली कारवायांचा मागोवा घेतो.
व्हायरल डीपफेक व्हिडिओ शेअर करणारा वापरकर्ता फेब्रुवारी 2011 पासून X वर सक्रिय आहे आणि सध्या तो यूकेमधून ऑपरेट करत आहे. हे X खाते एका विशिष्ट विचारसरणीने प्रेरित सामग्री शेअर करते. इराण-इस्रायल-अमेरिका युद्धाशी संबंधित इतर व्हायरल दाव्यांवर तथ्य-तपासणी अहवाल येथे वाचता येतील .
निष्कर्ष: भारतीय लष्करप्रमुख जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांचा व्हायरल व्हिडिओ हा एक डीपफेक आहे, ज्यामध्ये त्यांना “कबुली देताना” ऐकू येते की त्यांनी ऑपरेशन “एपिक फ्युरी” च्या समर्थनार्थ हिंद महासागरात अमेरिकन पाणबुडीने हल्ला करून बुडवलेल्या इराणी जहाजाचे स्थान इस्रायलला सांगितले होते. व्हायरल व्हिडिओमध्ये वापरलेला ऑडिओ एआय-जनरेटेड आहे आणि तो संपादित करून जुन्या व्हिडिओमध्ये जोडण्यात आला आहे.
- Claim Review : भारतीय लष्करप्रमुखांनी अधिकृतपणे 'कबूल' केले की त्यांनी इराणी जहाजाचे स्थान इस्रायलला सांगितले.
- Claimed By : X User-FARMLIK
- Fact Check : False
Know the truth! If you have any doubts about any information or a rumor, do let us know!
Knowing the truth is your right. If you feel any information is doubtful and it can impact the society or nation, send it to us by any of the sources mentioned below.
