Fact Check: सुप्रिया सुळेंंचा डीपफेक ऑडिओ वापरून बिटकॉइनच्या ‘हेरा-फेरी’च्या माध्यमातून महाराष्ट्र निवडणुकीसाठी फंडिंगचा दावा
सुळेंंना कथितपणे हे म्हणताना ऐकू येते की बिटकॉइनला रोख किंवा नगदीमध्ये बदलले पाहिजे आणि यासाठी त्यांना (गौरव मेहता) कोणत्याही तपास किंवा कायदेशीर कारवाईपासून घाबरण्याची आवश्यकता नाही.
- By: Abhishek Parashar
- Published: Dec 12, 2024 at 05:25 PM
नवी दिल्ली (विश्वास न्यूज). महाराष्ट्रातील सर्व विधानसभा मतदारसंघात एका टप्प्यात मतदान 20 नोव्हेंबरला झाले आणि त्याच्या एक दिवस अगोदर सोशल मीडियावर राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (शरद पवार)च्या नेत्या सुप्रिया सुळेंंचा कथित ऑडिओ क्लिप व्हायरल झाला, ज्यात त्यांना एका ‘गौरव’ नावाच्या व्यक्तीला कॉल करत असताना ऐकू येते की, निवडणुकीसाठी पैशांची आवश्यकता आहे आणि त्यासाठी बिटकॉइन (वॉलेट)मध्ये ठेवलेले पैसे रिडीम करण्याची किंवा रोख स्वरूपात बदलण्याची आवश्यकता आहे.
सुळेंंना कथितपणे हे म्हणताना ऐकू येते की बिटकॉइनला रोख किंवा नगदीमध्ये बदलले पाहिजे आणि यासाठी त्यांना (गौरव मेहता) कोणत्याही तपास किंवा कायदेशीर कारवाईपासून घाबरण्याची आवश्यकता नाही.
विश्वास न्यूजच्या तपासात असे आढळले की सुप्रिया सुळेंच्या नावाने व्हायरल झालेला ऑडिओ डीपफेक आहे, ज्यात मोठ्या प्रमाणावर छेडछाड झाल्याची शक्यता आहे, जे या ऑडिओच्या ए.आय. जनरेटेड असण्याचे स्पष्ट करते. सुप्रिया सुळेंनेही या ऑडिओ क्लिपला फेक आणि निवडणुकीच्या वेळी मतदारांना गोंधळात टाकण्यासाठी केलेली ‘चाल’ म्हणून संबोधले असून, निवडणूक आयोग आणि सायबर क्राइम विभागात तक्रार दाखल केली आहे.
काय व्हायरल आहे?
एक्स यूजर “Reema Parashar” ने या ऑडिओ क्लिपला (आर्काइव्ह लिंक) शेअर करत लिहिले आहे, “महाराष्ट्रात आजच्या रात्री कयामतची रात आहे…आवाज तर सुप्रिया सुळेंचाच वाटत आहे. प्रकरण अत्यंत गंभीर आहे.”
सोशल मीडियाच्या विविध प्लेटफॉर्म्सवर इतर अनेक यूजर्स (आर्काइव्ह लिंक) यांनी या ऑडिओ क्लिप्सला समान दाव्यांसह शेअर केले आहे.
पडताळा
तपासाची सुरुवात आम्ही सोशल मीडियावर सर्च करून केली, ज्यामध्ये सुप्रिया सुळेंच्या अधिकृत एक्स हँडलबरोबर 19 नोव्हेंबर रोजी रात्री 10 वाजता केलेला ट्वीट किंवा एक्स पोस्ट मिळाला, ज्यात त्यांनी व्हायरल ऑडिओ क्लिपला फेक आहे असे सांगितले असून, याबद्दल निवडणूक आयोग आणि सायबर विभागाकडे तक्रार नोंदवली आहे.
कारण, हे अस्वीकरण व्हायरल व्हिडिओ सिंथेटिक किंवा ए.आय. तयार झाल्याचे सिद्ध करत नाही, म्हणूनच आम्ही याचे ए.आय. तयार केलेले मल्टीमीडिया असल्याचे तपासण्यासाठी उपलब्ध टूल्सच्या मदतीने याची पडताळणी केली. ट्रू मीडिया च्या विश्लेषणानुसार या ऑडिओ क्लिपमध्ये (तीनही) मोठ्या प्रमाणावर छेडछाड झाल्याची शक्यता आहे, जे याचे ए.आय. क्रिएटेड असण्याची पुष्टी करते.
ट्रू मीडिया च्या विस्तृत विश्लेषण अहवालाचा येथे वाचन करता येईल. इतर टूल्सच्या विश्लेषणासाठी आम्ही आमच्या पार्टनर डीएयू (एमसीए ची पहिल) शी संपर्क केला. त्यांनी सुप्रिया सुळेंच्या ऑडिओ क्लिपच्या ए.आय. क्रिएटेड असण्याची शक्यता सिद्ध करणाऱ्या अनेक टूल्सचे विश्लेषण आमच्यासोबत शेअर केले.
डीफफेक-ओ-मीटर आणि हिया टूल्सच्या विश्लेषणानेही सुप्रिया सुळेंच्या आवाजाची क्लिप ए.आय. तयार केली गेली असल्याची शक्यता पुष्टी केली आहे.
“PallaviCT” नावाच्या अधिकृत एक्स हँडलवरून एकूण चार ऑडिओ क्लिप्स शेअर करण्यात आल्या आहेत, ज्यामध्ये सुप्रिया सुळें याशिवाय तीन अन्य ऑडिओ क्लिप्स आहेत, त्यापैकी दोन क्लिप्स गौरव मेहता आणि अमिताभ गुप्ता यांच्यातील संवादाचे आहेत, तर एक क्लिप नाना पटोले आणि अमिताभ गुप्ता यांच्यातील आहे.
नाना पटोले (महाराष्ट्र काँग्रेसचे अध्यक्ष) आणि पोलिस आयुक्त अमिताभ गुप्ता यांच्यातील कथित संवादाच्या ऑडिओ क्लिप्सचेही आम्ही ट्रू मीडिया टूलच्या मदतीने तपासले. ट्रू मीडिया चे विश्लेषण या ऑडिओ क्लिपमध्ये मोठ्या प्रमाणावर छेडछाड झाल्याची शक्यता दर्शवते, जे ए.आय. तयार केले गेल्याचे सिद्ध करते. विश्लेषण रिपोर्ट येथे वाचता येऊ शकतो.
डीएयू ने आमच्यासोबत हाइव ऑडिओ डिटेक्टर आणि हिया टूल्सचे विश्लेषण शेअर केले, ज्यामध्ये या ऑडिओच्या ए.आय. तयार केले जाण्याची शक्यता कमी दर्शविण्यात आली आहे.
तिसरी आणि चौथी ऑडिओ फाइल गौरव मेहता आणि अमिताभ गुप्ता यांच्यातील कथित संवादाची ऑडिओ फाइल आहे. या ऑडिओ फाइलची तपासणी करण्यासाठी आम्ही प्रथम ट्रू मीडिया टूलची मदत घेतली. विश्लेषण या दोन्ही ऑडिओ क्लिपमध्ये व्यापक छेडछाड झाल्याची शक्यता दर्शवते, जे याच्या ए.आय. द्वारा तयार केल्याचे सिद्ध करते. दोन्ही ऑडिओची विस्तृत विश्लेषण रिपोर्ट येथे आणि येथे वाचता येऊ शकते.
डीएयू ने आमच्यासोबत हिया समाविष्ट अन्य टूल्सचे विश्लेषण शेअर केले, ज्यामध्ये या ऑडिओचे ए.आय. जनरेटेड होण्याची शक्यता सांगितली आहे. तथापि, हाइव डिटेक्टरच्या विश्लेषणाने याच्या ए.आय. तयार केल्याची शक्यता नाकारली आहे.
पूर्व आयपीएस अधिकारी रविंद्रनाथ पाटील यांनी एनसीपी-एसपी नेत्या सुप्रिया सुळे आणि महाराष्ट्र काँग्रेस अध्यक्ष नाना पटोले यांच्यावर 2018 च्या क्रिप्टो करन्सी फसवणुकीच्या प्रकरणात क्रिप्टो करन्सीच्या हेराफेरीचा आरोप करत या ऑडिओ क्लिप्स शेअर केल्या होत्या, ज्यामुळे या प्रकरणाला किंवा वादाला जन्म झाला.
न्यूज एजन्सी आयएएनएस ने रविंद्रनाथ पाटील यांच्या आरोपांना शेअर करत या ऑडिओ क्लिप्स आपल्या अधिकृत एक्स हँडलवरून शेअर केल्या आहेत. तथापि, एजन्सीने या ऑडिओ क्लिपची प्रमाणिकता दावा केलेली नाही. या ऑडिओ क्लिप्सच्या समोर येण्यावर भारतीय जनता पार्टी (बीजेपी) ने पत्रकार परिषद घेत महाविकास आघाडी (एमव्हीए) या गटावर गंभीर आरोप केले.
तसेच, पार्टीने आपल्या अधिकृत एक्स हँडलवरून या ऑडिओ क्लिप्स (आर्काईव्ह लिंक) देखील शेअर केल्या आहेत. याशिवाय, भाजपाचे अनेक अन्य नेत्यांनी या ऑडिओ क्लिप्स आपल्या अधिकृत एक्स हँडलवरून शेअर केल्या आहेत.
सुप्रिया सुळेंनी भाजपाच्या पत्रकार परिषदेत लावलेल्या आरोपांचे खंडन केले आणि नंतर या प्रकरणाची तक्रार नोंदवली.
हिंदुस्तान टाइम्सच्या रिपोर्टनुसार, अमिताभ गुप्ता सध्या इंडो तिब्बत बॉर्डर पोलिस (आयटीबीपी)चे इंस्पेक्टर जनरल आहेत. त्याआधी त्यांनी मुंबईचे उपमहापालिका आणि राज्य सरकारमध्ये प्रधान सचिव (कानून व्यवस्था) म्हणूनही सेवा दिली आहे. त्यानंतर त्यांना पुण्याचे पोलिस कमिश्नर बनवले गेले होते. 2022 मध्ये शिवसेना-बीजेपी सरकार स्थापनेनंतर गुप्तांना अॅडिशनल डीजीपी (कानून-व्यवस्था) आणि नंतर एडीजीपी (प्रिजन्स) बनवले गेले. जुलै 2024 मध्ये त्यांना एडीजीपी (स्पेशल ऑपरेशन्स) म्हणून ट्रान्सफर करण्यात आले आणि नंतर त्यांना आयटीबीपीमध्ये पाठवले गेले.
चुनाव आयोगाच्या अधिसूचनेनुसार, महाराष्ट्रामध्ये 20 नोव्हेंबर रोजी मतदान आहे, तर झारखंडमध्ये 13 आणि 20 नोव्हेंबर रोजी मतदान आहे. या निवडणुकांचे निकाल 23 नोव्हेंबर रोजी येणार आहेत. निवडणुकीशी संबंधित इतर वायरल दाव्यांची फॅक्ट चेक रिपोर्ट विश्वास न्यूजच्या निवडणूक विभागात वाचता येईल.
निष्कर्ष: महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी होणाऱ्या मतदानाच्या आधी सोशल मीडियावर बिटकॉइनद्वारे निवडणुकीच्या खर्चाचे व्यवस्थापन करण्याच्या दाव्यांसह वायरल (एनसीसी-शरद पवारच्या नेत्या) सुप्रिया सुळेंच्या ऑडिओ क्लिपमध्ये छेडछाड होण्याची शक्यता खूप विस्तृत (भारी छेडछाड) आहे, जे याचे ए.आय. द्वारे तयार होण्याचे पुष्टीकरण करते. अमिताभ गुप्ता आणि गौरव मेहता यांच्यातील संवाद आणि नाना पटोले व अमिताभ गुप्ता यांच्यातील ऑडिओ फाइलची विश्लेषण रिपोर्ट देखील विस्तृत ए.आय. छेडछाडचे संकेत देते, जे याचे ए.आय. द्वारा तयार होण्याची शक्यता पुष्टी करते. तथापि, काही टूल्सच्या विश्लेषणाने नाना पटोले आणि अमिताभ गुप्ता यांच्यातील संवादाच्या ऑडिओ फाइलमध्ये छेडछाड होण्याची शक्यता न्यूनतम म्हटली आहे, परंतु यामुळे हे ए.आय. द्वारे तयार झालेले नाही असे स्पष्ट होत नाही.
- Claim Review : बिटकॉइनच्या हेराफेरीद्वारे महाराष्ट्रातील निवडणूक खर्चाचे व्यवस्थापन केल्याचा दावा करणारी सुप्रिया सुळेंची ऑडिओ क्लिप.
- Claimed By : FB User-Chandan Raj
- Fact Check : False
Know the truth! If you have any doubts about any information or a rumor, do let us know!
Knowing the truth is your right. If you feel any information is doubtful and it can impact the society or nation, send it to us by any of the sources mentioned below.
