Fact Check: इराणमध्ये अमेरिकन आणि इस्रायली वैमानिकांना जिवंत पकडले? काय आहे व्हायरल व्हिडिओचं सत्य
इराणी सैन्याने केलेल्या हल्ल्यात एक अमेरिकन F-15E लढाऊ विमान लक्ष्य करण्यात आले होते आणि दोन्ही वैमानिकांची सुटका करण्यात आली आहे. वैमानिकाला पकडल्याचा दावा करणारा व्हायरल व्हिडिओ पाकिस्तानमधील आहे, तर इस्रायली वैमानिकाला पकडल्याचा दावा करणारा व्हिडिओ अमेरिकेतील एका प्रात्यक्षिकातील आहे. या दोन्हींचाही या युद्धाशी संबंध नाही.
- By: Abhishek Parashar
- Published: Apr 11, 2026 at 04:26 PM
नवी दिल्ली (विश्वास न्यूज). 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या युद्धादरम्यान इराणमध्ये कोसळलेल्या एफ-15 ई लढाऊ विमानातील दोन्ही क्रू मेंबर्सची अमेरिकेने सुटका केली आहे. यासंबंधीचा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. इराणमधील लोकांनी विमानाच्या पायलटला पकडले असल्याचा दावा केला जात आहे. व्हिडिओमध्ये एक व्यक्ती पॅराशूटच्या मदतीने रस्त्याजवळ उतरताना दिसत आहे.
दरम्यान, अमेरिका-इस्रायल-इराण युद्धाशी संबंधित आणखी एक व्हिडिओ व्हायरल होत आहे, ज्यामध्ये अनेक लोक एका व्यक्तीला पकडून ठेवलेले दिसत आहेत. विमान अपघातानंतर इराणींनी इस्रायली वैमानिकाला पकडले असल्याचा दावा केला जात आहे.
विश्वास न्यूजने तपास केला असता, व्हायरल झालेले दावे खोटे असल्याचे आढळले. खरे तर, एका अमेरिकन पायलटला पकडल्याचा दावा करणारा व्हायरल व्हिडिओ जुना असून तो पाकिस्तानमधील आहे, तर दुसरा व्हिडिओ अमेरिकेतील एका आंदोलनातील आहे. या दोन्ही व्हिडिओंचा युद्धाशी काहीही संबंध नाही.
ती व्हायरल पोस्ट काय आहे?
इन्स्टाग्राम वापरकर्ता ‘sandeepag_explorebharat’ ने 4 एप्रिल, 2026 रोजी हा व्हिडिओ ( आर्काइव्ह लिंक ) पोस्ट केला आणि लिहिले, “ब्रेकिंग: मिळालेल्या माहितीनुसार, अमेरिकेचे एक एफ-35 लढाऊ विमान इराणवर कोसळले असून, त्याच्या वैमानिकाला इराणी सुरक्षा दलांनी पकडले आहे. मध्य-पूर्वेतील तणाव एका नव्या पातळीवर पोहोचला आहे. जर या वृत्तांची पुष्टी झाली, तर याचे जागतिक लष्करी आणि राजकीय परिणाम महत्त्वपूर्ण असू शकतात. तुमच्या मते पुढील पाऊले काय असतील?”
आणखी एक व्हिडिओ ( आर्काइव्ह लिंक ) पोस्ट केला , ज्यामध्ये असे लिहिले आहे, “मोठी बातमी येत आहे: विमान अपघातानंतर इराणमध्ये इस्रायली पायलट जिवंत पकडला गेला.”
तपास
व्हायरल झालेल्या दाव्यांची पडताळणी करण्यासाठी, आम्ही दोन्ही व्हिडिओ एक-एक करून तपासले.
पहिला व्हिडिओ
व्हिडिओमधून कीफ्रेम्स काढून आणि गूगल लेन्सवर शोधल्यावर तो पाकिस्तानमधील असल्याचे उघड झाले. ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान पाकिस्तानात एका भारतीय पायलटला पकडण्यात आले, या दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यासह हा व्हिडिओ पूर्वी व्हायरल झाला होता. इन्स्टाग्राम वापरकर्ता ‘sharjeelkhattak.khan’ याने10 मे, 2025 रोजी हा व्हिडिओ आपला असल्याचा दावा करत पोस्ट केला . त्या पोस्टनुसार, “माझ्या पॅराग्लायडिंग लँडिंगचा काही महिन्यांपूर्वीचा एक व्हिडिओ आता ऑनलाइन शेअर केला जात आहे आणि त्यात स्थानिकांनी एका भारतीय पायलटला पकडले असल्याचा खोटा दावा केला जात आहे. ते फक्त एक सामान्य पॅराग्लायडिंग उड्डाण होते – मी सुरक्षित आहे, मी स्थानिक रहिवासी आहे आणि निश्चितच सीमेपलीकडचा पायलट नाही.”
हा व्हिडिओ त्याच इंस्टाग्राम अकाउंटवरून 25 मार्च, 2025 रोजी पोस्ट करण्यात आला होता . यात लोअर दिर, केपीके असे ठिकाण नमूद आहे, जे पाकिस्तानमध्ये आहे.
यावरून सिद्ध होते की व्हायरल झालेला व्हिडिओ पाकिस्तानमधील असून तो जुना आहे.
हे लक्षात घेतले पाहिजे की, 22 एप्रिल 2025 रोजी पहलगाममध्ये झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यात २६ जण ठार झाले. याला प्रत्युत्तर म्हणून भारताने 6-7 मे 2025 च्या रात्री ‘ ऑपरेशन सिंदूर ‘ सुरू केले. या हल्ल्यात पाकिस्तान आणि पाकव्याप्त काश्मीर (PoK) मधील दहशतवादी छावण्यांना लक्ष्य करण्यात आले. 10 मे रोजी शस्त्रसंधी जाहीर करण्यात आली.
दुसरा व्हिडिओ
त्यानंतर आम्ही एका इस्रायली लष्करी वैमानिकाला पकडल्याचा दावा करणाऱ्या व्हायरल व्हिडिओची कीफ्रेम काढली आणि तिची पडताळणी केली. ही कीफ्रेम ‘द गार्डियन’च्या वेबसाइटवर 18 जानेवारी, 2026 रोजी प्रकाशित झालेल्या एका अहवालात पाहता येईल . या अहवालानुसार, व्हायरल झालेली ही प्रतिमा अमेरिकेतील मिनियापोलिस येथील एका आंदोलनातील आहे.
18 जानेवारी 2026 रोजी हफपोस्टच्या वेबसाइटवर प्रकाशित झालेल्या एका अहवालात व्हायरल व्हिडिओचा स्क्रीनशॉटही पाहता येतो. ही प्रतिमा देखील अमेरिकेतील मिनेसोटा राज्यातील मिनियापोलिस येथील एका आंदोलनातील असल्याचे म्हटले जाते.
जेव्हा आम्ही या संदर्भात इस्रायली फॅक्ट चेकर यूरिया बार मेर यांच्याशी संपर्क साधला, तेव्हा त्यांनी सांगितले की इस्रायली वैमानिकाला पकडल्याची कोणतीही माहिती उपलब्ध नाही.
संदर्भ काय आहे?
4 एप्रिल, 2026 रोजी न्यूयॉर्क टाइम्सच्या वेबसाइटवर प्रकाशित झालेल्या एका अहवालानुसार , “अमेरिका आणि इस्रायलने 28 फेब्रुवारी, 2026 रोजी इराणवर हल्ला केला. शुक्रवारी इराणी सैन्याने एफ-15ई स्ट्राइक ईगलवर हल्ला केल्यानंतर क्रू मेंबर कॉकपिटमधून बाहेर आले होते. जेटच्या वैमानिकाला तात्काळ वाचवण्यात आले, परंतु त्याचा व्हेपन्स सिस्टम अधिकारी बेपत्ता होता.अमेरिकेच्या विशेष कृती दलाने शनिवारी रात्री एका जोखमीच्या मोहिमेत त्यालाही वाचवले. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवारी सकाळी सोशल मीडियावर ही घोषणा केली.”
खोट्या दाव्यासह व्हिडिओ शेअर करणाऱ्या इन्स्टाग्राम वापरकर्त्याने फेब्रुवारी 2023 मध्ये आपले खाते तयार केले. एका विशिष्ट विचारसरणीने प्रभावित झालेल्या या वापरकर्त्याचे 7 हजार पेक्षा जास्त फॉलोअर्स आहेत.
निष्कर्ष: इराणी सैन्याने केलेल्या हल्ल्यात एक अमेरिकन F-15E लढाऊ विमान लक्ष्य करण्यात आले होते आणि दोन्ही वैमानिकांची सुटका करण्यात आली आहे. वैमानिकाला पकडल्याचा दावा करणारा व्हायरल व्हिडिओ पाकिस्तानमधील आहे, तर इस्रायली वैमानिकाला पकडल्याचा दावा करणारा व्हिडिओ अमेरिकेतील एका प्रात्यक्षिकातील आहे. या दोन्हींचाही या युद्धाशी संबंध नाही.
- Claim Review : इराणमधील लोकांनी एका अमेरिकन लढाऊ विमानाच्या वैमानिकाला पकडले आहे.
- Claimed By : Instagram User- sandeepag_explorebharat
- Fact Check : False
Know the truth! If you have any doubts about any information or a rumor, do let us know!
Knowing the truth is your right. If you feel any information is doubtful and it can impact the society or nation, send it to us by any of the sources mentioned below.
