Fact Check: पाकिस्तान-इराण सीमेवरील जुना व्हिडिओ संघर्षाच्या दरम्यान दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यासह व्हायरल

नवी दिल्ली (विश्वास न्यूज). इराण आणि इस्रायलमधील सुरू असलेल्या संघर्षात दोन्ही देश एकमेकांवर हवाई हल्ले करत आहेत. त्याच वेळी, गेल्या काही दिवसांत आलेल्या बातम्यांनुसार, इराणची राजधानी तेहरानमधून मोठ्या संख्येने लोक स्थलांतर देखील करू लागले आहेत. आता याच मालिकेत एक व्हिडिओ व्हायरल होत आहे ज्यामध्ये पाकिस्तान सीमेवर मोठ्या संख्येने लोक पाहिले जाऊ शकतात. व्हिडिओ शेअर करताना, असा दावा केला जात आहे की, हा व्हिडिओ अलिकडच्या काळातील आहे, जिथे हजारो इराणी लोक पाकिस्तानच्या तफ्तान सीमेवर घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

विश्वास न्यूजला त्यांच्या तपासात असे आढळून आले की, व्हायरल व्हिडिओ 2023 सालच्या पाकिस्तानी यात्रेकरूंच्या इराणमार्गे करबलाला जाण्याच्या घटनेशी संबंधित आहे. जुने आणि असंबंधित व्हिडिओ, दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यासह व्हायरल केले जात आहेत.  

काय आहे व्हायरल पोस्टमध्ये?

17 जून रोजी व्हिडिओ शेअर करताना एका फेसबुक वापरकर्त्याने लिहिले की, “इस्रायली हल्ल्यानंतर इराणमध्ये मोठी चेंगराचेंगरी झाली आहे! * – इराणच्या विविध शहरांमधून लोक मोठ्या प्रमाणात पळून जात आहेत – हजारो इराणी लोक तफ्तान सीमेवरून पाकिस्तानात घुसले – इस्रायली हल्ल्यानंतर लोक पाकिस्तानात घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, त्यानंतर पाकिस्तानने इराण सीमा पूर्णपणे बंद केली आहे. इराणमधून लोकांचे हे पलायन इराणमधील भयानक परिस्थितीचे प्रतिबिंब आहे. #Israel #Pakistan.”

पोस्टची संग्रहित आवृत्ती येथे पाहा.

तपास

आमचा तपास सुरू करताना, सर्वप्रथम आम्ही गुगल लेन्सद्वारे शोध घेतला. शोध घेताना आम्हाला ‘रिझवी’ नावाच्या एका एक्स हँडलवर अपलोड केलेला हा व्हिडिओ आढळला. 30 ऑगस्ट 2023 रोजी पोस्ट केलेल्या व्हिडिओनुसार, “तफ्तान सीमेवरील परिस्थिती. यात्रेकरूंना वाईट वागणूक दिली जात आहे आणि त्यांच्याकडून लाच घेतली जात आहे. परंतु या सर्व अडचणी असूनही, यात्रेकरूंच्या हृदयातील इमाम हुसेनबद्दलचे प्रेम कमी होत नाहीये.”

https://twitter.com/Rizvi_writess/status/1696866255846957429

एक्स हँडलवर आढळलेल्या या व्हिडिओशी आणि व्हायरल व्हिडिओशी संबंधित कोलाज खाली पाहता येईल, हे स्पष्टपणे दिसून येते की, दोन्ही एकच व्हिडिओ आहेत.

 या प्रकरणाच्या संबधित बातम्या शोधताना आम्हाला इराण प्रेस डॉट कॉमशी संबंधित एक बातमी सापडली. 29 ऑगस्ट 20233 च्या बातमीनुसार, “10,000 हून अधिक पाकिस्तानी नागरिक तफ्तान/मीरजावेह सीमेवरून अरबाइन-ए-हुसैनीमध्ये सामील होण्यासाठी इराणमध्ये प्रवेश करतील. संपूर्ण पाकिस्तानातून 100 बसेस तफ्तान सीमेवर असलेल्या मकीब येथे पोहोचल्या आहेत. प्रवासातील अडचणी असूनही, यात्रेकरू संयमाने आणि उत्साहाने ही परंपरा पार पाडत आहेत.”

माहितीनुसार, पाकिस्तानातील बहुतेक यात्रेकरू बलुचिस्तानमधील तफ्तान सीमेवरून इराणला जमिनीच्या मार्गाने करबलाला जातात, जिथे मशहद आणि कोम सारखी प्रमुख शिया धार्मिक स्थळे देखील आहेत.

व्हायरल व्हिडिओची पुष्टी करण्यासाठी आम्ही पाकिस्तानी पत्रकार आदिल अली यांच्याशी संपर्क साधला. त्यांनी आम्हाला सांगितले की, हा व्हिडिओ जुना आहे आणि तो यात्रेकरूंशी संबंधित आहे.

आता वेळ होती ती बनावट पोस्ट शेअर करणाऱ्या फेसबुक वापरकर्त्याचे सोशल स्कॅनिंग करण्याची. आम्हाला आढळले की, ताप्ती मंडल नावाच्या वापरकर्त्याला 4800 लोक फॉलो करतात.

निष्कर्ष: विश्वास न्यूजने केलेल्या त्यांच्या तपासात असे आढळून आले की, व्हायरल व्हिडिओ 2023 सालचा इराणमार्गे करबलाला भेट देणाऱ्या पाकिस्तानी यात्रेकरूंशी संबंधित आहे. जुने आणि असंबंधित व्हिडिओ, दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यासह व्हायरल केले जात आहेत.  

टॅग्स

• Iran
• iran israel conflict
• Israel